Artyku
Kurier Poranny 06.05.2005 r.

Jaki b璠zie Bia造stok za dziesi耩 lat? Czy taki jak zawsze? A mo瞠 nowoczesny, z lotniskiem i funkcjonalnym centrum...

Przebudzenie centrum Bia貫gostoku

Kt鏎ej niedzieli w 2015 roku wyl鉅owa貫m na lotnisku Topolany i po przesiadce na mniejszy samolot dolecia貫m do lotniska Krywlany. Gdy jecha貫m do miasta, na granicy Bia貫gostoku powita造 mnie osiedla nowych domk闚 jednorodzinnych i szereg闚ek oraz pe軟e klient闚 pot篹ne centra handlowe. Im bli瞠j centrum miasta tym by這 mniej ludzi i sklep闚, a w ko鎍u gdy zatrzyma貫m si w okolicach zamkni皻ego dla samochod闚 Rynku Kociuszki, uderzy豉 mnie panuj鉍a w centrum miasta cisza, brak ludzi i widok og鏊nego zaniedbania. Wi瘯szo sklep闚 i aptek mia豉 wywieszki w witrynach informuj鉍e o zamkni璚iu lub wyprzeda篡 z powodu likwidacji.
W okolicach Ratusza spotka貫m wychodz鉍ego z jakiej obskurnej piwiarni lekko zawianego tubylca, kt鏎y na m鎩 widok ucieszy si i poprosi o dofinansowanie jego biednej egzystencji. Gdy spyta貫m go co doprowadzi這 centrum miasta do takiej ruiny, umiechn像 si z politowaniem i odpowiedzia:
"To pan nie wiesz ? W豉dza w 2005 roku zamkn窸a centrum miasta na deptak. Jeszcze w tygodniu w czasie pracy jest tu troch urz璠nik闚 z bank闚 i instytucji, ale po 15-tej wszyscy jad do domk闚 czy osiedli mieszkaniowych pod miastem, po drodze robi zakupy w centrach handlowych i wieczorem jest tu pusto i g逝cho."

Mog這 by inaczej
W 2005 roku w豉dze miasta po raz kolejny og豉szaj, 瞠 stworz w centrum miasta deptak. I jak zwykle ko鎍zy si to wielkim niewypa貫m i parali瞠m komunikacyjnym r鏚miecia. Jedynym niezamierzonym pozytywem tej inicjatywy by這 powstanie Stowarzyszenia Rynek Kociuszki, obywatelskiego ruchu obrony interes闚 handlowc闚 z centrum.
W tym te roku w "Kurierze Porannym" ukaza si artyku z programem "Przebudzenie Centrum Bia貫gostoku" . Przedstawiono tam wizj rozwoju Centrum - zmian funkcji kluczowych dla miasta obiekt闚, opracowanie wieloletniego programu odnowy (rewitalizacji). Programu spo貫cznego, kt鏎y wymaga aktywnego wsp馧dzia豉nia mieszka鎍闚, specjalist闚 i decydent闚 w celu stworzenia wsp鏊nej wizji rozwoju a potem jej realizacji. Wizja ta to po蕨dany obraz centrum miasta, si璕aj鉍y kilkanacie i wi璚ej lat w przysz這, atrakcyjny dla mieszka鎍闚 i przybysz闚, a przy tym realistyczny i zach璚aj鉍y do dzia豉nia spo貫czno lokaln.

Co trzeba zrobi!
W Bia造mstoku jest bardzo trudno "Przebudzi Centrum Miasta". Nasze miasto nie ma w centrum "serca miasta" - tzn. takiego miejsca gdzie jest rynek otoczony zabytkowymi kamieniczkami, t皻ni鉍y 篡ciem i zdarzeniami nawet po zamkni璚iu licznych tu bank闚 i instytucji. Wieczorem i w dni wi靖eczne, 篡cie mieszka鎍闚 koncentruje si w wielkich osiedlach mieszkaniowych pe軟i鉍ych przede wszystkim funkcje sypialni, lub na zakupach w centrach handlowych. Na pocz靖ku w Centrum Miasta nale篡 przeprowadzi zmiany funkcjonalne i o篡wi je poprzez realizacj wizji rozwoju opracowanej wsp鏊nie przez mieszka鎍闚, profesjonalist闚 i decydent闚.

Zmiana funkcji to:
- Wprowadzenie na Rynku Kociuszki i Lipowej pasa簑 dla pieszych. Spowoduje to zmian funkcji budynk闚 w tym rejonie, bo trudno poza kosmetycznym retuszem zmieni ich architektur. Powstan nowe sklepy, kawiarnie rozwin si istniej鉍e.
- Przeznaczenie Ratusza na siedzib instytucji obywatelskich, miejsca spotka rodowisk tw鏎czych i inteligencji jak to mia這 miejsce w dawnym EMPIKU. By這by to r闚nie miejsce dzia豉lnoci artystycznej i kulturalnej m這dzie篡, student闚, miejsce recitali i odczyt闚. Po takiej zmianie o篡je Ratusz i jego otoczenie , a z nim ca造 Rynek Kociuszki.
- Akademia Medyczna powinna opuci Pa豉c Branickich i przeprowadzi si do nowoczesnych budynk闚 dydaktycznych, kt鏎e s jej niezb璠nie potrzebne. Pa豉c Branickich - czynny nawet w sobot i niedziel, siedziba muzeum i regionalny orodek 篡cia kulturalnego i spo貫cznego, wreszcie zacz像by s逝篡 ca貫mu spo貫cze雟twu Podlasia. Jednoczenie by豚y ukoronowaniem pasa簑 pieszego - od Kocio豉 w. Rocha, Lipow, Rynkiem Kociuszki, a na dziedziniec Pa豉cu pe貫n imprez i 篡cia. W闚czas mo積a by這by w ko鎍u powiedzie, 瞠 Centrum Bia貫gostoku to bij鉍e serce 300.000 tysi璚znego miasta.

O篡wienie tych zmian funkcjonalnych to realizacja wizji odnowy Centrum, czyli sformu這wanie tego co najmocniej w miecie drga, 篡je, inspiruje. To rozw鎩 klub闚, sklep闚, galeryjek, warsztat闚 rzemielniczych, pracowni artyst闚, teatr闚 ulicznych, pantomimy. Centrum powinno by nasycone niepowtarzaln atmosfer, to teren g瘰ty od zdarze, ludzi, pieni璠zy, gdzie szuka這by si zewn皻rznej komunikacji, czy to dla zrobienia pieni璠zy, pos逝chania poezji na 篡wo, czy po prostu "dla frajdy". Miejsce gdzie ludzie znajd pow鏚 swojej obecnoci przez godzin, dwie pi耩, mo磧iwoci znalezienia dotykalnych obszar闚 z kt鏎ymi mo積a si pozytywnie identyfikowa. Um闚i si pod Ratuszem, fontann, Zbrojowni (bo czy mo積a romantycznie um闚i si pod blokiem?), pokaza przybyszom Pa豉c Branickich i si nim pochwali itp. Wizja ta musi uwzgl璠nia wszystkie postulaty. Nale篡 dotrze do konsument闚, jak i do tych kt鏎zy na tym zarobi.I jak to dalej mog這 by:

2005 - 2006 Program "Przebudzenie Centrum Bia貫gostoku " wzbudzi 篡we zainteresowanie tych wszystkich, kt鏎ym rozw鎩 Bia貫gostoku nie jest oboj皻ny. Ludzie aktywni w ko鎍u si policzyli. Utworzyli forum do wymiany pogl鉅闚 www.miastojutra.pb.bialystok.pl , powsta這 obywatelskie lobby z kt鏎ego opiniami zacz皻o liczy si w miecie.
Zwolennicy zmian w nowych wyborach do Rady Miasta wprowadzili licz鉍 si grup radnych, aby m鏂 zrealizowa swoje plany. Po zmianie w豉dz pod koniec 2006 r. Rada Miejska uchwali豉 rozpocz璚ie programu Rewitalizacji Centrum Bia貫gostoku. W tym celu w Urz璠zie Miejskim utworzono specjalistyczn kom鏎k Operatora Rewitalizacji Centrum, a miasto Bia造stok przyst雷i這 do og鏊nopolskiego Stowarzyszenia Forum Rewitalizacji, organizacji kt鏎a od 1998 r. grupuje kilkanacie polskich miast i kilkudziesi璚iu specjalist闚 od lat zajmuj鉍ych si realizacj program闚 o篡wienia spo貫czno-gospodarczego polskich miast.
Tymczasem nieprzemylany deptak na Rynku Kociuszki spowodowa spadek obrot闚 w okolicznych sklepach, tym bardziej, 瞠 w tym czasie posta造 w Bia造mstoku dwa nowe centra handlowe i dwie galerie. Niekt鏎zy kupcy zbankrutowali, na ich miejsce nie by這 ch皻nych, a zyski miasta z wynajmu lokali handlowych gwa速ownie spad造.
Nowe w豉dze miasta do czasu opracowania profesjonalnego planu rewitalizacji i zapewnienia pieni璠zy na jego realizacj przywr鏂i造 z powrotem ruch w centrum miasta.

2007
Operator Rewitalizacji Centrum ostro wzi像 si do roboty. W ramach fazy przygotowawczej zdefiniowano cele i za這瞠nia programu, powo豉no spo貫czny zesp馧 wykonawczo - koordynuj鉍y. Rozpowszechniono ide rewitalizacji wr鏚 mieszka鎍闚, opracowano wst瘼n koncepcj rewitalizacji Centrum.
Rozpocz皻o negocjacje z kilkudziesi璚ioma grupami protestu. Z grup obro鎍闚 drzew na rynku, osi鉚ni皻o kompromis po tygodniowym strajku g這dowym zwolennik闚 zieleni. Zagwarantowano im pozostawienie 10 drzew na skraju placu, oraz bezp豉tny dow霩 rykszami do parku. Dodatkowym argumentem by這 to, 瞠 po zamkni璚iu ruchu stan pozosta造ch drzew na ulicach miasta znacznie si poprawi.
Akademia Medyczna zdecydowanie zaprotestowa豉 przeciwko pomys這wi zmiany adresu, autorzy pomys逝 zacz瘭i obawia si o swoje zdrowie bo przecie z lekarzem ka盥y cz這wiek musi si w ko鎍u spotka. Mimo wszystko poszukiwano dla AM dobrej lokalizacji i pieni璠zy na budow nowych budynk闚 dydaktycznych i administracyjnych. Du穎 taktu wymaga造 negocjacje z przeciwnikami przeniesienia pomnika Marsza趾a Pi連udskiego na plac przy teatrze - dawnym Domu Ludowym im. Marsza趾a Pi連udskiego. Przekona ich dopiero bardzo dobry projekt pomnika Hetmana Branickiego, kt鏎y mia stan寞 w centrum miasta i argument, 瞠 zdecydowanie lepszym miejscem na wszelkie uroczystoci patriotyczne b璠zie w豉nie ten plac przed teatrem.
W uzgodnieniu ze Stowarzyszeniem Rynek Kociuszki og這szono konkurs na wygl鉅 reklam w centrum. Jednoczenie wniesiono pod obrady Rady Miejskiej projekt sprzeda篡 lokali handlowych ich najemcom pod warunkiem zainwestowania okrelonych kwot na modernizacj elewacji kamienic i chodnik闚.
Realizowano roboty zwi頊ane z modernizacj uk豉du komunikacyjnego r鏚miecia, tak aby po zamkni璚iu Lipowej i Rynku Kociuszki nie spowodowa parali簑 komunikacyjnego miasta.

2008
Ustalono strategi realizacji programu rewitalizacji i bud瞠t. Przedstawiono spos鏏 realizacji poszczeg鏊nych etap闚 strategii i rozwoju dzia豉 oraz inicjatyw kr鏒ko i rednioterminowych.
Przy ustalaniu bud瞠tu poszczeg鏊nych przedsi瞝zi耩 za這穎no udzia rodk闚 z program闚 rozwoju regionalnego, bud瞠tu miasta, a przede wszystkim udzia rodk闚 prywatnych. Sfinansowanie modernizacji elewacji budynk闚 i przyleg貫go terenu w Centrum wzi瘭i na siebie w豉ciciele sklep闚, kt鏎ym Rada Miejska sprzeda豉 pod tym warunkiem lokale handlowe. By ju na to najwy窺zy czas bo wp造wy z dzier瘸wy zacz窸y spada ze wzgl璠u na coraz wi瘯sz konkurencj supermarket闚 w miecie.
W r鏚mieciu rozpocz窸y si intensywne prace budowlane i modernizacje. Jak zwykle przy programach rewitalizacji okaza這 si, 瞠 jedna z這t闚ka ze rodk闚 publicznych przyci鉚n窸a na inwestycje 3 nast瘼ne ze rodk闚 prywatnych. Powsta這 wiele nowych miejsc pracy w budownictwie i us逝gach.
Wa積ym wydarzeniem w tym roku by這 te wyra瞠nie zgody przez AM na przeniesienie jej siedziby do nowej lokalizacji. W jej podj璚iu pomog造 pikiety i demonstracje mieszka鎍闚, oraz tygodniowy festiwal m這dzie穎wej muzyki rockowej zorganizowany przed Pa豉cem Branickich.

2009 W czerwcu tego roku na dni Bia貫gostoku otworzono pasa handlowo-pieszy na Lipowej i Rynku Kociuszki. Bia這stoczan i licznie przyby造ch goci zachwyci造 pi瘯ne elewacje budynk闚, nowe sklepy, kawiarnie i restauracje, oraz wyst瘼y teatr闚 na Rynku Kociuszki w ma造m amfiteatrze przy ratuszu (na miejscu skwerku).
Centrum znowu zacz窸o t皻ni 篡ciem i przyci鉚a mieszka鎍闚. Trwa造 jednoczenie prace modernizacyjne innych dom闚 w r鏚mieciu, zacz窸o si ono przekszta販a w elitarn dzielnic mieszkaniow.

2010

Pa豉c Branickich otwarty dla spo貫cze雟twa. Bogata wystawa sztuki w nowych wn皻rzach. Dziedziniec otwarty dla imprez i uroczystoci. Wielkie wi皻o ca貫go wojew鏚ztwa . Akademia Medyczna przeprowadzi豉 si ju na prze這mie roku do nowych budynk闚 administracyjno-dydaktycznych, zacz窸a si dynamicznie rozwija pozbawiona balastu rodk闚 wydatkowanych na utrzymanie i remont Pa豉cu .
W tym te roku Urz鉅 Miasta rozpocz像 modernizacj budynku banku przy Rynku Kociuszki na siedzib Urz璠u ( w zwi頊ku z masow bankowoci internetow i konkurencj banki zacz窸y pozbywa si nieruchomoci). Ta przeprowadzka, jeszcze bardziej o篡wi豉 Centrum.
Serce Bia貫gostoku zacz窸o bi coraz mocniej...

2015
W tym momencie do rzeczywistoci przywr鏂i mnie lekko przepity jegomo. Spojrza na zaroni皻y krzakami Ratusz, machn像 r瘯 i doda - "Chcieli jak najlepiej, wysz這 jak zawsze. Panie to jest Bia造stok tu si nic sensownego nie da zrobi."

Wojciech Ho這wnia
6.05.2005 r